arih, kültürlerin birbirine değdiği, dillerin ve hikâyelerin yankı bulduğu bir yolculuktur. Bu yolculukta Türk edebiyatı, Kıta Avrupası’nın sanat ve düşünce dünyasında kendine özgü bir iz bırakmıştır. Türk milletinin derin ve köklü tarihine ayna tutan edebiyatı, yüzyıllar boyunca Avrupalı düşünürler, şairler ve yazarlar için bir esin kaynağı olmuştur. Bu etki, bazen bir seyyahın gözlemleriyle, bazen bir diplomatın mektuplarıyla, bazen de bir şairin hayranlık dolu mısralarıyla Avrupa’ya taşınmıştır.
Doğu’nun Egzotik Büyüsü
Avrupa’nın Türk edebiyatına olan ilgisi, büyük ölçüde “Doğu”ya duyulan romantik ve egzotik merakla başlamıştır. Osmanlı İmparatorluğu’nun siyasi ve kültürel gücü, Avrupa’yı hem büyülemiş hem de kaygılandırmıştır. Bu çelişkili duygu, Avrupalı seyyahların hatıratlarında, Osmanlı saray yaşamını anlatan romanlarda ve oryantalist tablolarda kendini göstermiştir. Doğu’nun gizemli atmosferini arayan yazarlar, Türk halk hikâyeleri, masalları ve destanlarına yönelmiş; bu eserlerde insanlık durumlarına dair evrensel temalar bulmuşlardır.
- ve 18. yüzyıllarda, Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme adlı eseri, Avrupa’da dikkat çeken Türk eserlerinden biri olmuştur. Çelebi’nin büyüleyici anlatımları, sadece Osmanlı coğrafyasını tanıtmakla kalmamış, aynı zamanda Doğu’nun zarafetine ve bilgeliğine bir pencere açmıştır. Goethe’nin Doğu’ya duyduğu hayranlıkla kaleme aldığı Batı-Doğu Divanı, Türk edebiyatının Avrupa’daki yankılarından biridir. Goethe, Hafız’dan olduğu kadar, Yunus Emre ve Fuzuli gibi Türk şairlerinin ilahi aşk temalı şiirlerinden de etkilenmiştir.
Divan Şiirinin Etkisi
Divan edebiyatı, estetik zarafeti ve güçlü imgeleriyle Kıta Avrupası’nda dikkat çeken bir başka Türk edebiyatı unsuru olmuştur. Özellikle tasavvufi şiirlerdeki metaforlar ve derinlik, Avrupalı sanatçıların ruhunu etkilerken, aşk ve güzellik temalarını ele alış biçimiyle edebi akımlara yön vermiştir. 19. yüzyılda Fransız şairler arasında, Türk şiirinin melodik yapısına hayranlık duyan bir eğilim ortaya çıkmıştır. Lamartine, Chateaubriand gibi isimler, Doğu’nun ve Türk edebiyatının mistik dünyasından etkilenerek eserlerinde bu ruhu yansıtmışlardır.
Fransız şair Pierre Loti, Türkiye’ye olan sevgisiyle adeta Türk edebiyatının bir dostu ve taşıyıcısı olmuştur. Loti’nin eserlerinde Türk halkının yaşam tarzına dair gözlemler, edebi bir zarafetle işlenmiş ve Avrupa’da büyük ilgi uyandırmıştır. Onun Aziyade romanı, Türk toplumunun duygusal ve insani yönlerine dikkat çekmiş; Avrupalı okuyuculara, oryantalist klişelerin ötesinde bir Türkiye sunmuştur.
Türk Romanının Avrupa’daki Yankıları
Modern Türk romanı, özellikle Cumhuriyet Dönemi’nden itibaren Avrupa’da daha geniş bir yankı bulmuştur. Halide Edib Adıvar’ın Ateşten Gömlek adlı eseri, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesini anlatırken, bu mücadelenin evrensel değerlerini de gözler önüne sermiştir. Adıvar’ın Avrupa’da yayımlanan eserleri, kadın yazar kimliğiyle de dikkat çekmiş
Eleştirmek ne Haddime 
Yorum bırakın